İngiltere'de Business Asset Disposal Relief Rehberi

Business Asset Disposal Relief (BADR), İngiltere'de bir limited şirketin hisselerini veya ticari varlıklarını satan nitelikli girişimcilere uygulanan özel bir Capital Gains Tax (CGT) indirimidir. BADR kapsamında elde edilen kazançlar, standart %20 CGT oranı yerine %10 oranında vergilendirilir. Bu indirim, kişi başına 1 milyon sterline kadar olan ömür boyu kazançlar için geçerlidir.

Hızlı Cevap

BADR, İngiltere'deki limited şirket hisselerini satan uygun girişimcilerin CGT oranını %20'den %10'a indiren bir vergi kolaylığıdır. Uygunluk için en az 2 yıl süreyle şirkette %5 hisse ve oy hakkına sahip olmak, tam zamanlı çalışan veya yönetici konumunda bulunmak gerekir. Kişi başına ömür boyu 1 milyon sterlin üst sınır uygulanır.

Business Asset Disposal Relief Nedir?

Business Asset Disposal Relief, eski adıyla Entrepreneurs' Relief olarak bilinen ve 6 Nisan 2020'de yeniden adlandırılan bir HMRC vergi kolaylığıdır. BADR, İngiltere'de faaliyet gösteren bir limited şirketin hisselerini elden çıkaran nitelikli girişimcilerin Capital Gains Tax yükünü azaltmak amacıyla tasarlanmıştır. İndirim, 2008 yılında İngiltere vergi sistemine dahil edilmiş; başlangıçta 10 milyon sterlin olan ömür boyu tavan 2020 yılında 1 milyon sterline indirilmiştir. BADR yalnızca limited şirket hisselerine değil; ortaklık paylarına ve bireysel ticari varlıklara da uygulanabilir; ancak bu rehber, Türkiye'den İngiltere'de limited şirket kuran girişimciler için en yaygın senaryo olan hisse satışlarına odaklanmaktadır.

Business Asset Disposal Relief Nasıl İşler?

BADR, otomatik olarak uygulanmaz; HMRC'ye başvuru yapılması zorunludur. Aşağıdaki adımlar, sürecin genel işleyişini göstermektedir:

1. Uygunluk Kriterlerini Karşılama: Hisse satışından önceki en az 2 yıl boyunca şirkette %5 veya üzeri hisse ve oy hakkına sahip olmak gerekir. Aynı dönemde şirketin çalışanı, direktörü veya yöneticisi olunması şarttır. Şirketin "kişisel hizmet şirketi" değil, aktif bir ticari şirket (trading company) olması gerekir.
2. Hisse Satışını Gerçekleştirme: Hisseler bir alıcıya devredilir; bu bir üçüncü taraf, ortak veya şirketin kendisi (buyback) olabilir. Satış tarihi, CGT değerlendirmesinin başlangıç noktasıdır.
3. Self Assessment Beyannamesi Hazırlama: Hisse satışından elde edilen kazanç, o vergi yılına ait Self Assessment vergi beyannamesi (SA100 ve eki SA108) ile HMRC'ye bildirilir. İngiltere vergi yılı 6 Nisan'da başlar ve ertesi yılın 5 Nisan'ında sona erer.
4. BADR Talebinde Bulunma: BADR talebi, vergi beyannamesi içindeki ilgili bölüm doldurularak yapılır. Başvuru için son tarih, satışın gerçekleştiği vergi yılını izleyen 31 Ocak geceyarısıdır. Örneğin, 2024-25 vergi yılındaki satışlar için son tarih 31 Ocak 2026'dır.
5. Verginin Hesaplanması ve Ödenmesi: HMRC, BADR talebini değerlendirerek uygun bulunan kazanca %10 CGT oranını uygular. Kalan tutar, aynı beyanname döneminde ödenir.

Temel Noktalar

• BADR kapsamında uygulanan CGT oranı %10'dur; standart hisse satışı CGT oranı ise vergi dilimine göre %18 veya %24'tür (2024 sonrası güncel oranlar).
• Kişi başına ömür boyu BADR limiti 1 milyon sterlindir; bu limit, birden fazla satışta kümülatif olarak takip edilir.
• 2 yıllık asgari hisse sahipliği süresi, satış tarihinden geriye doğru hesaplanır.
• Şirketin "trading company" olması zorunludur; yatırım amaçlı varlık tutan şirketler (investment companies) BADR kapsamı dışındadır.
• Hissenin en az %5 oy hakkı ve %5 dağıtılabilir kâr hakkı içermesi gerekir (2019 sonrası düzenleme).
• Şirkette elde edilen hisse opsiyonları veya EMI (Enterprise Management Incentive) opsiyonları ayrı kurallar çerçevesinde BADR'a konu olabilir.
• BADR talebi yapılmadan ödenen vergi, düzeltme beyannamesi (amended return) yoluyla geri alınabilir; ancak bunun için de 31 Ocak son tarihi uygulanır.
• Şirkette yatırım varlıklarının oranı toplam varlıkların %20'sini geçerse şirket, kısmen ticari sayılmayabilir.
• BADR, Birleşik Krallık vergi mukimlerine tanınan bir kolaylıktır; İngiltere'de şirket kurmuş ancak İngiltere'de vergi mukim olmayan kişiler doğrudan bu haktan yararlanamaz.
• Şirketin tasfiyesi (liquidation) yoluyla elde edilen dağıtımlar da bazı koşullarda BADR kapsamına girebilir; bu duruma Distributable Income from Winding Up kuralları uygulanır.

Pratik Uygulama

Senaryo 1 — Hisse Satışı: Türkiye'de ikamet eden ve 2020 yılında İngiltere'de bir yazılım danışmanlığı limited şirketi kuran bir girişimci, 2024 yılında şirketin tamamını bir İngiliz alıcıya 600.000 sterline satmaktadır. Şirketin kuruluş maliyeti 10.000 sterlin olduğundan vergilendirilebilir kazanç yaklaşık 590.000 sterlindir. Bu kişi İngiltere'de vergi mukimi değilse BADR uygulanamaz; ancak İngiltere'de vergi mukimi ise BADR talebiyle %10 CGT öder ve yaklaşık 59.000 sterlin vergi öder. BADR talebinde bulunulmadan standart oran uygulandığında bu rakam yaklaşık 118.000-141.600 sterline çıkabilir.

Senaryo 2 — Aşamalı Hisse Devri: Bir Türk girişimci, kurduğu e-ticaret şirketinin %30 hissesini bir ortağa devrederek kendi payını %70'te tutmaktadır. Kısmi satıştan elde ettiği kazanç, BADR koşullarını karşıladığı takdirde %10 oranıyla vergilendirilir. Kalan hisseler daha sonra satıldığında, birikimli 1 milyon sterlin ömür boyu limitin aşılıp aşılmadığı kontrol edilir.

Senaryo 3 — Şirket Tasfiyesi: 2022 yılında kurulan ve aktif olarak danışmanlık faaliyeti yürüten bir limited şirketi, 2025 yılında tasfiye edilmek istenmektedir. Şirketteki birikmiş kâr, önce temettü olarak değil tasfiye payı olarak alınmak istenirse bu dağıtımın BADR kapsamında değerlendirilebileceği ayrıca bir danışmanlık gerektirir.

İngiltere'de limited şirket kurulumuna ilişkin temel adımlar için şirket kuruluş rehberimize göz atabilirsiniz.

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantajlar

• Standart CGT oranına kıyasla vergi yükünü yarıya veya daha fazlasına indirir.
• 1 milyon sterline kadar olan kazançlarda doğrudan %10 oranı uygulandığından vergi planlaması öngörülebilir hale gelir.
• Birden fazla satışta kümülatif kullanım imkânı sunar; limit dolmadıkça her uygun satışta devreye girer.
• Self Assessment süreci dijital olarak yürütülebilir; HMRC'nin online sistemleri (HMRC Online Account) üzerinden başvuru yapılabilir.

Sınırlamalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Ömür boyu 1 milyon sterlin limiti, 2020 öncesindeki 10 milyon sterlin limitine kıyasla oldukça düşüktür ve yüksek değerli satışlarda sınırlı etki yaratır.
• BADR yalnızca İngiltere vergi mukim kişilere uygulanır; Türkiye'de ikamet eden ve İngiltere'de vergi mukimiyeti bulunmayan kişiler bu indirimden doğrudan yararlanamaz.
• 2 yıllık süre şartı, şirket kurulduktan hemen sonra yapılan satışlarda talebi geçersiz kılar.
• Şirketin yatırım faaliyetleri ile ticari faaliyetleri arasındaki dengeye dikkat edilmezse BADR niteliği kaybedilebilir.
• Gelecek bütçe kararları BADR oranını veya limitini değiştirebilir; İngiltere hükümeti bu aracı daha önce kapsamlı biçimde revize etmiştir.
• Türkiye-İngiltere Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması kapsamındaki yükümlülükler, BADR hesabının yanında ayrıca değerlendirilmelidir.

İngiltere şirketlerindeki genel vergi yapısına ilişkin kapsamlı bilgi için vergi avantajları rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar veya Yanlış Bilinenler

"BADR otomatik olarak uygulanır." Bu bilgi yanlıştır. BADR, Self Assessment beyannamesi sırasında açıkça talep edilmezse uygulanmaz. Beyan edilmeden ödenen vergi sonradan düzeltilebilir; ancak bu işlem ek süre ve prosedür gerektirir.

"İngiltere'de şirket kurduğum için BADR hakkım var." Şirket kurmak tek başına yeterli değildir. BADR hakkı için İngiltere'de vergi mukimiyeti, en az 2 yıllık nitelikli hisse sahipliği ve aktif direktörlük veya çalışan statüsü birlikte aranır.

"Tüm şirket türleri BADR kapsamındadır." Yatırım amaçlı faaliyetler yürüten şirketler (investment holding companies) BADR kapsamı dışındadır. Şirketin esas olarak ticari faaliyet göstermesi zorunludur.

"1 milyon sterlin limit her satış için ayrı ayrı geçerlidir." Limit, bir kişinin tüm yaşamı boyunca yaptığı BADR taleplerinin toplamı için geçerlidir. Daha önce bu indirimden yararlanmış bir kişinin kalan limiti azalmış demektir.

"Şirketi eşim adına açarsam BADR limitini iki katına çıkarırım." Bu teknik olarak mümkün olabilir; ancak eşin de tüm uygunluk koşullarını bağımsız olarak karşılaması gerekir. Yalnızca isim değişikliği ya da kâğıt üzerinde hisse devri BADR için yeterli değildir.

Türkiye'den İngiltere'de şirket kurarak BADR gibi vergi kolaylıklarından yararlanmayı planlıyorsanız, uygunluk koşullarını ve vergi yapısını doğru biçimde değerlendirmek kritik önem taşır. Başvuru formumuzu doldurarak HMRC kayıtlı ekibimizden bilgi alabilirsiniz.