İngiltere'de Capital Allowances ve FYA: Director Rehberi

İngiltere'de bir limited şirket, iş amaçlı satın aldığı makine, ekipman veya araç gibi varlıkların maliyetini doğrudan gider olarak düşemez; bunun yerine HMRC'nin belirlediği Capital Allowances (Sermaye İndirimleri) sistemi üzerinden vergi matrahından indirim hakkı kazanır. Bu sistem, varlığın ekonomik ömrüne yayılan amortismana alternatif olarak şirkete nakit akışı avantajı sağlar. First Year Allowance (FYA), belirli varlıklar için satın alındığı yılın tamamında indirim hakkı tanıyan özel bir alt kategoridir.

Hızlı Cevap

İngiltere'de limited şirketler, iş amaçlı satın aldıkları uygun varlıklar için HMRC'nin Capital Allowances sistemi kapsamında vergi indirimi talep edebilir. Annual Investment Allowance (AIA) ile yıllık 1 milyon £'a kadar %100 indirim uygulanır. First Year Allowance ise düşük emisyonlu araçlar ve enerji verimli ekipmanlar gibi belirli varlıklara yılın tamamında %100 indirim sunar.

Capital Allowances Nedir?

Capital Allowances, bir şirketin iş faaliyetleri için satın aldığı sabit varlıkların maliyetini vergi matrahından düşmesine olanak tanıyan HMRC'nin yasal indirim mekanizmasıdır. Muhasebedeki amortisman hesabının aksine, Capital Allowances tutarı doğrudan HMRC tarafından belirlenen oranlar ve kategoriler üzerinden hesaplanır. Şirket, bu indirimi kurumlar vergisi beyannamesi (Company Tax Return - CT600) üzerinde talep eder.

Capital Allowances sistemi birkaç ana kategoriye ayrılır:

• Annual Investment Allowance (AIA): Yıllık 1 milyon £ limite kadar uygun varlıklarda %100 indirim.
• First Year Allowance (FYA): Belirli nitelikli varlıklarda satın alım yılında %100 indirim.
• Writing Down Allowance (WDA): AIA veya FYA kapsamına girmeyen varlıklar için yıllık azalan bakiye üzerinden uygulanan indirim (%18 ana havuz, %6 özel oran havuzu).
• Full Expensing: Nisan 2023'ten itibaren ana havuz varlıklarında %100 birinci yıl indirimi (aşağıda ayrıntılı açıklanmıştır).

Capital Allowances Nasıl İşler?

1. Varlığı satın alın: Şirket, iş faaliyetleri için bir varlık satın alır (örneğin bilgisayar, makine veya araç).
2. Varlığı sınıflandırın: Varlığın hangi Capital Allowances kategorisine girdiğini belirleyin (ana havuz, özel oran havuzu veya FYA uygun varlıklar).
3. İndirim oranını uygulayın: Varlığın değerine ilgili indirim oranını uygulayarak vergi matrahından düşülecek tutarı hesaplayın.
4. CT600 beyannamesi üzerinde talep edin: Hesaplanan indirim tutarını yıllık kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde HMRC'ye bildirin.
5. Vergi tasarrufunu hesaplayın: Şirket, kurumlar vergisi oranı üzerinden (%19 veya %25) Capital Allowances tutarına karşılık gelen vergiyi ödemez.
6. Kalan değeri takip edin: AIA veya FYA kapsamına girmeyen tutarlar, sonraki yıllarda Writing Down Allowance olarak indirilmeye devam eder.

Temel Noktalar

• Capital Allowances yalnızca iş amaçlı kullanılan varlıklar için talep edilebilir; karma kullanımlı varlıklarda (örneğin hem iş hem kişisel amaçlı kullanılan araç) yalnızca iş kullanım oranına karşılık gelen tutar indirilebilir.
• Annual Investment Allowance (AIA) limiti 1 Ocak 2022'den itibaren kalıcı olarak yıllık 1 milyon £ olarak belirlenmiştir.
• First Year Allowance, yalnızca HMRC'nin onayladığı belirli varlık kategorileri için geçerlidir; her varlık FYA kapsamına girmez.
• Süper Kesinti (Super-Deduction), Nisan 2023'te sona ermiştir; bu tarihten itibaren ana havuz varlıkları için Full Expensing uygulaması başlamıştır.
• Full Expensing, ana havuz kapsamındaki yeni varlıklar için %100 birinci yıl indirimi sunar; ancak ikinci el (kullanılmış) varlıklar bu kapsamın dışındadır.
• Writing Down Allowance ana havuz oranı %18, özel oran havuzu oranı %6'dır (uzun ömürlü varlıklar ve entegre özelliği olan bina ekipmanları gibi varlıklar için).
• Director olarak şirketten araç veya ekipman kullanıyorsanız, bu varlığın şirkete mi yoksa kişisel olarak mı ait olduğu vergi sonuçlarını doğrudan etkiler.
• Arazi ve bina değerleri Capital Allowances kapsamı dışındadır; ancak binaya entegre bazı ekipmanlar (ısıtma sistemleri, asansörler) Structures and Buildings Allowance veya özel oran havuzu kapsamında değerlendirilebilir.
• Capital Allowances talebi zorunlu değildir; şirket dilerse indirimi ileriki yıllara taşıyabilir, ancak bu genellikle nakit akışı açısından dezavantajlıdır.
• HMRC, Capital Allowances taleplerinde varlığın satın alındığına dair fatura ve ödeme belgelerinin saklanmasını zorunlu kılar.

Pratik Uygulama

Senaryo 1 — Bilgisayar ve ofis ekipmanı satın alan bir İngiltere limited şirketi: Türkiye'den İngiltere'de limited şirket kuran bir danışman, şirketi adına 8.000 £ değerinde dizüstü bilgisayar ve ekipman satın alır. Bu varlıklar ana havuz kapsamına girer ve AIA veya Full Expensing altında %100 oranında ilk yılda indirim hakkı kazanır. Şirketin kurumlar vergisi matrahı 8.000 £ azalır; %19 vergi oranında bu, 1.520 £ vergi tasarrufuna karşılık gelir.

Senaryo 2 — Düşük emisyonlu araç satın alan bir limited şirket: Bir e-ticaret şirketi, CO₂ emisyonu sıfır olan tamamen elektrikli bir ticari araç satın alır. Bu araç FYA kapsamına girer ve şirket, aracın tüm maliyetini satın alındığı vergi yılında matrahtan düşebilir. Aynı araç ikinci el olsaydı, FYA değil yalnızca AIA kapsamında değerlendirilebilirdi.

Senaryo 3 — Director'ın kişisel aracını şirket için kullanması: Bir director, kendi adına kayıtlı aracı iş seyahatlerinde kullanıyorsa, şirket bu araç için Capital Allowances talep edemez. Bunun yerine şirket, HMRC'nin onaylı kilometre oranları (approved mileage rates) üzerinden director'a ödeme yapabilir; bu ödeme şirket için gider sayılır. Capital Allowances yalnızca şirket mülkiyetindeki varlıklar için geçerlidir.

Senaryo 4 — Özel oran havuzu kapsamındaki varlıklar: Bir üretim şirketi, uzun ömürlü (25 yıldan fazla) endüstriyel ekipman satın alır. Bu varlık özel oran havuzuna girer ve yıllık yalnızca %6 WDA uygulanır. AIA yeterli limite sahipse şirket bu varlığı da AIA kapsamında ilk yılda tamamen indirebilir.

İngiltere'de şirket kuruluş sürecinin tamamı için ayrı bir rehberimiz mevcuttur.

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantajlar

• Nakit akışı iyileştirmesi: AIA ve Full Expensing sayesinde varlık maliyetinin tamamı ilk yılda düşülebilir; vergi yükü ertelenmez.
• Esneklik: Şirket, hangi varlığa hangi indirim kategorisini uygulayacağını belirli sınırlar içinde seçebilir.
• Düşük emisyon teşviki: FYA, sıfır emisyonlu araçlar ve enerji verimli ekipmanlar için ek teşvik sağlar.
• Bütçe planlaması: Capital Allowances, şirketin yatırım kararlarını vergi etkisini önceden hesaplayarak almasına imkân tanır.
• Full Expensing kalıcılığı: Nisan 2023 sonrasında getirilen Full Expensing uygulaması kalıcı olarak mevzuata dahil edilmiştir (hükümet politikası değişmediği sürece).

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• İkinci el varlık kısıtlaması: Full Expensing yalnızca yeni varlıklar için geçerlidir; ikinci el varlıklar bu kapsamdan yararlanamaz.
• Karma kullanım karmaşıklığı: Director'ların hem iş hem kişisel kullandığı varlıklar için indirim oranı doğru hesaplanmalıdır; hata durumunda HMRC ceza uygulayabilir.
• Arazi ve bina istisnaları: Arazi maliyeti hiçbir Capital Allowances kategorisinde indirim konusu yapılamaz.
• Muhasebe kaydı ile vergi indirimi ayrımı: Muhasebede hesaplanan amortisman, vergi beyannamesi için geçerli değildir; Capital Allowances ayrı hesaplanmalıdır.
• Belge yükümlülüğü: Tüm varlık alımları için fatura, ödeme belgesi ve kullanım kaydı saklanmalıdır.
• AIA limite dikkat: Yılın bir bölümünde kurulan veya kapanan şirketlerde AIA limiti orantılı olarak azaltılır.

Sık Yapılan Hatalar veya Yanlış Bilinenler

Yanlış: "Süper Kesinti (Super-Deduction) hâlâ uygulanıyor." Doğru: Super-Deduction 31 Mart 2023'te sona ermiştir. Bu tarihten itibaren yerine Full Expensing getirilmiştir; Full Expensing ana havuz varlıklarında %100 indirim sunar ancak %130 gibi bir "bonus" indirim içermez.

Yanlış: "Her araç FYA kapsamına girer." Doğru: FYA yalnızca CO₂ emisyonu sıfır olan (tamamen elektrikli) araçlar ile HMRC'nin onayladığı enerji verimli ekipmanlar için geçerlidir. Emisyon eşiğini karşılamayan araçlar ana havuz veya özel oran havuzuna girer.

Yanlış: "Capital Allowances talep etmek zorunludur." Doğru: Capital Allowances bir hak olup zorunlu değildir. Şirket, indirimi ileriki vergi yıllarına taşımayı tercih edebilir; ancak bu, verginin ertelenmesi anlamına gelir ve genellikle dezavantajlıdır.

Yanlış: "Director olarak aldığım varlık için şirket Capital Allowances talep edebilir." Doğru: Capital Allowances yalnızca şirketin mülkiyetinde olan varlıklar için talep edilebilir. Director'ın kişisel mülkiyetindeki varlıklar bu kapsama girmez.

Yanlış: "Muhasebedeki amortisman tutarı vergi beyannamesi için kullanılır." Doğru: HMRC, kurumlar vergisi hesabında muhasebe amortismanını kabul etmez. Capital Allowances tutarı, HMRC'nin kendi oranları ve kuralları çerçevesinde ayrıca hesaplanır ve CT600 üzerinde beyan edilir.

Capital Allowances ve Full Expensing planlaması, özellikle yeni varlık yatırımı yapan şirketler için yıllık vergi beyannamesi hazırlanmadan önce ele alınması gereken bir konudur. Vergi avantajları hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız bu konuya ayrılmış rehberimizi inceleyebilirsiniz. İngiltere'de şirket kurulumu ve vergi uyumluluğu konusunda profesyonel destek almak için başvuru formumuzu kullanabilirsiniz.