İngiltere'de Director'lar için Yıllık İzin ve Hastalık İzni

İngiltere'de limited şirkette director olarak görev yapan kişilerin yıllık izin (annual leave) ve hastalık iznine (sick pay) erişimi, director'ın şirketle kurduğu hukuki ilişkinin türüne göre değişir. Bir director, aynı zamanda şirketin çalışanı (employee) sayılıyorsa statutory (yasal) haklara tam olarak tabidir; yalnızca director göreviyle hareket ediyorsa bu haklar otomatik olarak geçerli olmaz. Bu ayrım, hem HMRC vergi yükümlülükleri hem de çalışan hakları mevzuatı açısından kritik öneme sahiptir.

Hızlı Cevap

İngiltere'de limited şirket director'ı, aynı zamanda şirketin çalışanı ise yılda en az 28 gün ücretli izin (statutory annual leave) ve Statutory Sick Pay (SSP) hakkına sahiptir. Sadece director göreviyle atanmış, çalışan sözleşmesi bulunmayan director'lar bu haklardan otomatik olarak yararlanamaz.

Yıllık İzin ve Hastalık İzni Nedir?

Statutory Annual Leave (Yasal Yıllık İzin), İngiltere'de tam zamanlı çalışanların yılda minimum 28 gün ücretli izin kullanma hakkını ifade eder. Bu 28 günün 8 günü yasal tatilleri (bank holidays) kapsamakta olup, işverenler bu tatilleri yıllık izin kotasına dahil edebilir veya üstüne ekleyebilir.

Statutory Sick Pay (SSP — Yasal Hastalık Ücreti), bir çalışanın hastalık nedeniyle işe gidemediği dönemde HMRC tarafından belirlenen minimum ücret güvencesidir. 2024–2025 vergi yılı itibarıyla SSP miktarı haftada £116,75 olup bu tutar her vergi yılında güncellenir.

Bu iki hak, İngiltere çalışma hukuku kapsamında tanımlanmıştır ve işverenin ("employer") çalışanına ("employee") karşı yerine getirmesi zorunlu yasal yükümlülüklerdir.

Yıllık İzin ve Hastalık İzni Nasıl İşler?

Director'ın Statüsünün Belirlenmesi

1. Yalnızca Director (Officer only): Şirkete Companies House aracılığıyla director olarak atanmış, ancak bir hizmet sözleşmesi (service contract veya employment contract) imzalamamış kişidir. Bu kişi, çalışan sayılmaz ve statutory izin/hastalık hakları otomatik olarak uygulanmaz.

2. Director + Employee (Çalışan Director): Şirketle aynı zamanda bir istihdam sözleşmesi imzalamış director'dır. Bu kişi, hem director hem de çalışan statüsünde sayılır ve tüm statutory haklardan yararlanır.

3. PAYE Kaydı: Director'ın SSP ve annual leave haklarından yararlanabilmesi için şirketin HMRC nezdinde PAYE (Pay As You Earn) sistemine kayıtlı olması ve director'a bu sistem üzerinden düzenli maaş ödenmesi gerekir.

Yıllık İzin Hesaplama

4. Tam zamanlı çalışan director için yıllık 28 gün (5,6 hafta) yasal asgari izin hakkı geçerlidir.
5. Part-time çalışan director için hesaplama orantılı yapılır: haftalık çalışılan gün sayısı × 5,6 formülü uygulanır.
6. İzin yılı sona erdiğinde kullanılmayan izinler, sözleşmede aksine bir düzenleme yoksa kural olarak bir sonraki yıla devretmez; ancak COVID-19 döneminde yapılan düzenlemeler belirli koşullarda 2 yıla kadar devri mümkün kılmıştır.

Statutory Sick Pay (SSP) Süreci

7. SSP hakkının doğması için çalışanın 4 takvim günü arka arkaya işe gidememesi gerekir (ilk 3 gün "waiting days" olarak adlandırılır ve SSP ödenmez).
8. SSP maksimum 28 hafta boyunca ödenir. Bu süre aşıldığında çalışan, Employment and Support Allowance (ESA) gibi devlet desteklerine başvurabilir.
9. Director, SSP almak için işverenine (kendi şirketine) bildirimde bulunmalı ve gerektiğinde fit note (eski adıyla "sick note") sunmalıdır. Fit note, GP tarafından 7 günü aşan hastalık izinleri için düzenlenir.
10. SSP ödemeleri, şirketin normal maaş bordrosu (payroll) üzerinden işlenir ve HMRC'ye bildirilir.

Temel Noktalar

• İngiltere'de statutory annual leave hakkı, çalışma süresinden bağımsız olarak ilk günden itibaren kazanılmaya başlar.
• Director'ın şirketten düzenli maaş almaması, SSP hakkını ortadan kaldırır; SSP yalnızca PAYE kapsamındaki çalışanlar için geçerlidir.
• 2024–2025 itibarıyla SSP haftalık £116,75 olup bu tutarın altında ödeme yapılamaz.
• Annual leave ücreti, çalışanın "normal ücretine" (normal remuneration) göre hesaplanır; sabit maaş alan director'lar için bu hesaplama daha basittir.
• Director, aynı zamanda şirketin tek hissedarı (sole shareholder) olsa bile çalışan statüsü ayrı bir hukuki kategoride değerlendirilir.
• SSP maliyeti artık işveren tarafından karşılanmaktadır; 2014 öncesinde uygulanan "Percentage Threshold Scheme" (SSP'nin geri alınması) sistemi kaldırılmıştır.
• İşveren, SSP'nin üzerinde contractual sick pay (sözleşmeli hastalık ücreti) ödemeyi seçebilir; bu bir zorunluluk değil, opsiyonel bir düzenlemedir.
• Bir director'ın şirketiyle akdettiği hizmet sözleşmesi (director's service agreement), annual leave ve sick pay koşullarını asgari yasal hakların üzerinde belirleyebilir.

Pratik Uygulama

Türkiye'den İngiltere'de Şirket Kuran Bir Direktörün Senaryosu

Senaryo 1 — Yerleşik Olmayan Director (Non-Resident Director): Türkiye'de ikamet eden ve İngiltere'de bir limited şirket kuran bir girişimci, şirketin director'ı olarak atanır. Bu kişi İngiltere'de fiziksel olarak çalışmıyor, şirketten PAYE maaş almıyor ve bir istihdam sözleşmesi bulunmuyorsa; statutory annual leave ve SSP hakları bu kişi için geçerli değildir. Şirketten elde ettiği gelir tipik olarak temettü (dividend) ve düşük maaş kombinasyonundan oluşur.

Senaryo 2 — İngiltere'de Yerleşik ve Çalışan Director: İngiltere'ye taşınmış, Skilled Worker veya benzeri bir vizeyle yasal olarak çalışma hakkı kazanmış ve kendi limited şirketiyle bir istihdam sözleşmesi imzalamış bir director, tam kapsamlı statutory haklara tabidir. Bu director, yılda 28 gün ücretli izin kullanma hakkına sahiptir ve 4 günü aşan hastalık izinlerinde SSP talep edebilir.

Senaryo 3 — Şirkete Çalışan İstihdam Eden Director: İngiltere'deki limited şirket büyüyerek çalışan istihdam etmeye başladığında, director hem kendisi hem de çalışanları için statutory haklara uymakla yükümlüdür. PAYE sistemi üzerinden yapılan tüm ödemeler, annual leave hesaplamaları ve SSP bildirimleri kayıt altında tutulmalıdır.

İngiltere'de limited şirket kuruluş sürecine genel bir bakış için bu rehberi inceleyebilirsiniz.

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantajlar

• Esneklik: Director + employee statüsü, kişiye hem yönetim yetkisi hem de çalışan haklarını eş zamanlı sağlar.
• Yasal güvence: SSP, hastalık döneminde asgari bir gelir güvencesi sunar; director'ın bu hakkı kullanması için ayrı bir sigorta yaptırması zorunlu değildir.
• Contractual üst sınır yok: İşveren, yasal minimumların üzerinde annual leave ve hastalık ücreti sunmakta serbesttir.
• PAYE entegrasyonu: SSP ödemeleri mevcut bordro sistemiyle entegre çalışır; ayrı bir başvuru süreci gerektirmez.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• SSP maliyeti işverene aittir: 2014'ten bu yana HMRC, SSP ödemelerini işverenlerden geri almamaktadır; bu nedenle SSP küçük şirketler için doğrudan bir gider kalemi oluşturur.
• Yalnızca director statüsü yeterli değildir: Annual leave ve SSP hakları için istihdam sözleşmesinin varlığı şarttır; Companies House'a yapılan director ataması tek başına bu hakları doğurmaz.
• Vergi yükümlülükleri: PAYE maaş ile birlikte National Insurance Contributions (NIC) yükümlülüğü doğar; bu durum düşük maaş + temettü stratejisini tercih eden director'ların vergi planlamasını etkiler.
• Fit note gerekliliği: 7 günü aşan hastalık izinleri için GP'den fit note alınması zorunludur; bu, Türkiye'deki "istirahat raporu" sistemine benzer bir uygulamadır.

Sık Yapılan Hatalar veya Yanlış Bilinenler

"Director olduğum için otomatik olarak izin hakkım var." Bu yanlıştır. Director statüsü tek başına statutory annual leave veya SSP hakkı doğurmaz. Bu haklar yalnızca istihdam sözleşmesi olan çalışanlar için geçerlidir.

"SSP'yi HMRC karşılar." Bu artık geçerli değildir. 2014'ten itibaren SSP maliyetini işveren karşılar; HMRC yalnızca ödemeyi denetler ve bordro üzerinden takip eder.

"Temettü aldığım için annual leave ücreti de temettü gibi hesaplanır." Bu yanlıştır. Annual leave ücreti, temettüden değil PAYE maaşından hesaplanır. Temettü ödemeleri çalışma ücreti (working week pay) kapsamında değerlendirilmez.

"SSP için HMRC'ye ayrıca başvurmak gerekir." Bu yanlıştır. SSP, şirketin kendi PAYE bordrosu üzerinden işlenir. Ayrı bir HMRC başvurusu yapılmaz; ödeme bordro yazılımı aracılığıyla kaydedilir ve Real Time Information (RTI) sistemiyle HMRC'ye bildirilir.

"İlk günden itibaren SSP alınabilir." Bu yanlıştır. SSP, hastalığın ilk 3 gününde (waiting period) ödenmez; 4. günden itibaren başlar.

İngiltere'de limited şirketinizin bordro ve HMRC yükümlülüklerini doğru yönetmek için danışmanlık hizmetlerimizi inceleyebilirsiniz. Şirket kuruluşu ve sonrasındaki yasal yükümlülükler hakkında destek almak için başvuru formunu doldurabilirsiniz.