İngiltere'de EIS ve SEIS: Director'lar için Yatırımcı Çekme Rehberi

İngiltere'de faaliyet gösteren Limited şirketler, EIS (Enterprise Investment Scheme) ve SEIS (Seed Enterprise Investment Scheme) programları aracılığıyla dışarıdan yatırım çekebilir ve yatırımcılarına önemli vergi avantajları sunabilir. Bu programlar HMRC tarafından yönetilir ve şirketin belirli uygunluk kriterlerini karşılaması gerekir. Türkiye'den kurulan İngiltere şirketleri de director'ın yerleşiklik durumundan bağımsız olarak bu programlara başvurabilir.

Hızlı Cevap

EIS, yatırımcılara %30 gelir vergisi indirimi sunan bir HMRC programıdır; SEIS ise erken aşama şirketler için %50 indirim sağlar. Şirketlerin HMRC'den Advance Assurance alması ve ardından gerçek yatırımı takiben EIS1/SEIS1 formu göndermesi gerekir. Başvuru süreci ortalama 4–8 hafta sürer.

EIS ve SEIS Nedir?

EIS (Enterprise Investment Scheme), İngiltere'de yerleşik veya İngiltere'de ticaret yapan şirketlere yatırım yapan bireylere vergi avantajı tanıyan bir HMRC programıdır. EIS kapsamında bir yatırımcı, İngiltere gelir vergisinin %30'unu yatırım tutarı üzerinden indirim olarak alabilir.

SEIS (Seed Enterprise Investment Scheme), EIS'in erken aşama şirketlere yönelik versiyonudur. SEIS kapsamında yatırımcılar, yatırım tutarının %50'si kadar gelir vergisi indirimi kazanır. SEIS, kuruluş tarihi itibariyle 3 yıldan genç ve brüt varlıkları 350.000 £'u aşmayan şirketlere uygulanır.

Her iki program da yatırımcıların şirketteki hisselerini en az 3 yıl elinde tutmasını zorunlu kılar. Bu süre dolmadan hisse satılırsa vergi avantajları geri alınır.

EIS ve SEIS Nasıl İşler?

EIS ve SEIS süreçleri şu adımlarla işler:

1. Uygunluk kontrolü: Şirket, HMRC'nin belirlediği sektör ve büyüklük kriterlerini karşılayıp karşılamadığını değerlendirir.
2. Advance Assurance başvurusu: Şirket, HMRC'ye ön onay (Advance Assurance) başvurusu yapar. Bu adım zorunlu değildir; ancak yatırımcılara güvence vermek için önerilir.
3. HMRC incelemesi: HMRC, başvuruyu genellikle 4–8 hafta içinde değerlendirir ve sonucu bildirir.
4. Yatırımın alınması: Advance Assurance sonrasında şirket, yatırımcılardan hisse karşılığı fon kabul eder.
5. EIS1 / SEIS1 formu gönderimi: Şirket director'ı, yatırımı aldıktan sonra HMRC'ye EIS1 (veya SEIS1) formunu gönderir.
6. EIS2 / SEIS2 sertifikası: HMRC, formu onayladıktan sonra EIS2 veya SEIS2 sertifikasını şirkete gönderir.
7. Yatırımcıya belge iletimi: Director, sertifikayı yatırımcıya iletir; yatırımcı bu belgeyi kendi vergi beyannamesinde kullanır.

Temel Noktalar

• EIS kapsamında bir şirkete yapılabilecek maksimum yıllık yatırım tutarı 5 milyon £'dur.
• SEIS kapsamında bir şirkete yapılabilecek toplam yatırım limiti 250.000 £'dur (2023 sonrası güncel limit).
• EIS yatırımcısı başına yıllık maksimum yatırım tutarı 1 milyon £'dur (bilgi teknolojileri odaklı şirketlerde 2 milyon £).
• SEIS yatırımcısı başına yıllık maksimum yatırım tutarı 200.000 £'dur.
• EIS uygunluğu için şirketin brüt varlıkları yatırım öncesinde 15 milyon £'u, yatırım sonrasında 16 milyon £'u geçmemelidir.
• SEIS uygunluğu için şirketin en fazla 25 tam zamanlı çalışanı olmalıdır; EIS için bu sınır 250 çalışandır.
• Finansal hizmetler, gayrimenkul geliştirme ve belirli enerji sektörleri EIS/SEIS kapsamı dışında tutulur.
• Director'ın Türkiye'de yerleşik olması, şirketin EIS/SEIS başvurusunu engellemez; ancak şirketin İngiltere'de gerçek ticaret faaliyeti yürütmesi gerekir.
• Advance Assurance başvurusu için şirketin iş planı, finansal projeksiyonlar ve yatırımcı profiline dair bilgileri HMRC'ye sunması gerekir.
• EIS/SEIS hisseleri ordinary share (adi hisse) sınıfında olmalıdır; imtiyazlı hisseler bu programlara dahil edilemez.
• Yatırımcı, şirkette %30'dan fazla hisseye sahip olamaz; aksi hâlde EIS/SEIS avantajları geçersiz sayılır.
• Hisse senedi elde tutma süresi 3 yıldan önce sona ererse HMRC vergi avantajlarını geri alır ve yatırımcıya ceza uygulanabilir.

Pratik Uygulama

Senaryo 1 — Erken Aşama SaaS Girişimi: Türkiye'de yaşayan bir yazılım girişimcisi, İngiltere'de bir Limited şirket kurarak SaaS ürünü geliştirmektedir. Şirket 18 aylıktır, çalışan sayısı 4'tür ve brüt varlıkları 80.000 £'dur. Bu şirket SEIS kriterlerini karşılamaktadır. Director, HMRC'ye Advance Assurance başvurusu yapar; onay sonrası bir melek yatırımcıdan 80.000 £ karşılığında %15 hisse devreder. Yatırımcı, bu yatırım üzerinden 40.000 £ gelir vergisi indirimi hakkı kazanır.

Senaryo 2 — Büyüme Aşaması E-Ticaret Şirketi: İngiltere merkezli bir e-ticaret şirketi 3. yılındadır ve 8 çalışanı bulunmaktadır. Şirket SEIS limitini aşmış ancak EIS kriterlerine uymaktadır. Director, EIS kapsamında iki yatırımcıdan toplam 400.000 £ yatırım alır. Her yatırımcı 200.000 £ üzerinden %30 oranında, yani 60.000 £ gelir vergisi indirimi hakkı elde eder.

Senaryo 3 — Advance Assurance Olmadan İlerleme: Advance Assurance zorunlu olmadığı için bazı şirketler doğrudan yatırım alır ve ardından EIS1 formunu HMRC'ye gönderir. Bu yaklaşım mümkündür; ancak HMRC'nin başvuruyu reddetmesi durumunda yatırımcı avantajlarını kaybeder. Bu nedenle çoğu yatırım görüşmesinde yatırımcılar Advance Assurance belgesi talep eder.

Yatırımcı ve holding amaçlı şirket yapıları hakkında daha fazla bilgi edinmek için ilgili sayfayı inceleyebilirsiniz.

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantajlar

• EIS yatırımcıları %30, SEIS yatırımcıları %50 gelir vergisi indirimi kazanır; bu oran melek yatırımcılar için güçlü bir teşviktir.
• EIS/SEIS hisselerinden elde edilen sermaye kazancı, 3 yıl sonunda vergiden muaf tutulur (Capital Gains Tax muafiyeti).
• Yatırım kaybı durumunda yatırımcı, kaybın bir kısmını kendi gelir vergisinden düşebilir (Loss Relief).
• Şirket için bu programlar, erken aşamada öz sermaye finansmanına erişimi kolaylaştırır.
• Advance Assurance belgesi, yatırımcı sunumlarında güvenilirlik aracı olarak kullanılabilir.
• Türkiye'den kurulan İngiltere şirketleri, İngiltere'de ticaret yürüttükleri sürece bu programlara başvurabilir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• EIS/SEIS başvurusu karmaşık bir süreçtir; yanlış form veya eksik bilgi, HMRC tarafından ret gerekçesi olabilir.
• Advance Assurance başvurusu HMRC tarafından 4–8 haftada sonuçlandırılır; acele yatırım turlarında bu süre dezavantaj yaratabilir.
• Şirketin iş modeli veya sektörü değişirse daha önce alınan Advance Assurance geçersiz hâle gelebilir.
• Hisse yapısı değişiklikleri (yeni hisse sınıfı oluşturulması gibi) EIS/SEIS uygunluğunu etkileyebilir.
• Director'ın şirkette %30'dan fazla hisse tutması, kendi şirketine yaptığı kişisel yatırımlar için EIS avantajından yararlanmasını engeller.
• HMRC'nin programın koşullarını güncelleme yetkisi bulunduğundan başvuru öncesinde güncel mevzuatın kontrol edilmesi gerekir.

Sık Yapılan Hatalar veya Yanlış Bilinenler

"Advance Assurance alındıktan sonra EIS/SEIS garantidir." Bu doğru değildir. Advance Assurance, HMRC'nin mevcut bilgilere dayanarak verdiği ön görüştür. Yatırım alındıktan sonra yapılan EIS1/SEIS1 başvurusu ayrıca değerlendirilir ve reddedilebilir.

"Director, kendi şirketine yatırım yaparak EIS avantajından faydalanabilir." Bu mümkün değildir. Şirkette %30'dan fazla hisseye sahip olan bireyler EIS/SEIS kapsamında vergi indirimi hakkı kazanamaz.

"Yalnızca İngiltere'de yerleşik kişiler yatırım yapabilir." Bu yanlıştır. EIS/SEIS vergi avantajları İngiltere'de vergi mükellefi olan bireyler için geçerlidir. İngiltere vergi mukimi olmayan bir yatırımcı, İngiltere'de vergi yükümlülüğü bulunmadığı için bu avantajlardan fiilen faydalanamaz.

"SEIS ve EIS aynı anda kullanılamaz." Bu yanlıştır. Bir şirket önce SEIS limitini doldurabilir, ardından EIS kapsamında ek yatırım alabilir. İki program birbirini dışlamaz; ancak belirli sıralama kurallarına uymak gerekir.

"EIS başvurusu için muhasebeci zorunlu değildir." Teknik olarak director başvuruyu kendisi yapabilir. Ancak HMRC'nin soru seti ve gereken belgeler teknik detay içerdiğinden, deneyimsiz bir başvuru ret riskini artırır. Şirket kuruluş ve vergi avantajları rehberi, bu sürecin genel çerçevesini anlamak için faydalı bir başlangıç noktasıdır.

EIS ve SEIS başvurusunu yönetmek, hem HMRC mevzuatını hem de şirket yapısını iyi anlamayı gerektirir. BritGate, HMRC kayıtlı bir muhasebe hizmeti olarak Advance Assurance başvurusu ve EIS1/SEIS1 süreçlerinde director'lara destek sağlamaktadır. Detaylı bilgi ve başvuru için başvuru formunu doldurabilirsiniz.