İngiltere'de Trademark Tescili: IPO Başvurusu ve Vergi Rehberi

İngiltere'de bir limited şirket, marka adını veya logosunu Intellectual Property Office (IPO) aracılığıyla tescil ettirerek yasal koruma altına alabilir. Trademark tescili, şirketin ticari kimliğini rakiplere karşı korurken aynı zamanda bir fikri mülkiyet varlığı oluşturur. Bu süreçte yapılan başvuru ücretleri ve ilgili profesyonel hizmet bedelleri, belirli koşullar altında Corporation Tax hesabında gider olarak düşülebilir.

Hızlı Cevap

İngiltere'de trademark tescili için IPO'ya online başvurulur; tek sınıf için temel ücret £170'tir. Başvuru süreci yaklaşık 4 ay sürer. Tescil masrafları, ticari amaçlı kullanım koşuluyla Corporation Tax matrahından düşülebilir.

Trademark (Marka Tescili) Nedir?

Trademark, bir şirketin ürün veya hizmetlerini başkalarından ayırt etmek için kullandığı isim, logo, slogan veya tasarımın resmi devlet kaydıdır. İngiltere'de trademark tescili, Intellectual Property Office (IPO) tarafından yürütülür. Tescil edilen bir marka, sahibine İngiltere genelinde o markayı münhasır olarak kullanma hakkı tanır. Tescilsiz bir marka yalnızca "passing off" davalarıyla korunabilir; bu ise daha zorlu ve maliyetli bir hukuki süreçtir.

Trademark Tescili Nasıl İşler?

IPO'ya trademark başvurusu aşağıdaki adımlarla tamamlanır:

1. Marka araştırması yapın. IPO'nun ücretsiz Trade Mark Search aracıyla mevcut tescilli markalar taranır. Benzer bir markanın varlığı başvurunun reddedilmesine neden olabilir.
2. Nice sınıflandırma sistemini belirleyin. Uluslararası Nice Sınıflandırması kapsamında ürün ve hizmetler 45 farklı sınıfa ayrılır. Her başvuru en az bir sınıf için yapılmalıdır.
3. Online başvuru formunu doldurun. IPO'nun resmi web sitesi (gov.uk/intellectual-property/trade-marks) üzerinden başvuru yapılır. Başvuruda marka görseli veya kelimesi, kapsanan sınıflar ve başvuru sahibi bilgileri yer alır.
4. Başvuru ücretini ödeyin. Online başvurularda ilk sınıf için £170, her ek sınıf için £50 ücret alınır. Kâğıt başvurularda ilk sınıf ücreti £200'dür.
5. IPO incelemesini bekleyin. IPO, başvuruyu yaklaşık 2 ay içinde inceler. Mutlak ret nedeni (distinctive olmama, tanımlayıcı nitelik vb.) yoksa başvuru yayına alınır.
6. İtiraz süresi tamamlanır. Başvuru, IPO resmi gazetesinde 2 ay boyunca ilan edilir. Bu sürede üçüncü taraflar itiraz edebilir. İtiraz yoksa tescil tamamlanır.
7. Tescil belgesi alınır. Tescil tamamlandığında IPO tarafından sertifika düzenlenir. Tescil 10 yıl geçerlidir ve yenilenebilir.

Tüm süreç, itiraz olmaksızın ortalama 4 ay içinde tamamlanır.

Temel Noktalar

• IPO online başvurusunda ilk sınıf için ücret £170'tir; her ek sınıf £50 ekler.
• Trademark tescili, İngiltere genelinde geçerlidir; AB ülkelerini kapsamaz (Brexit sonrası).
• Tescilli marka sembolü ® olarak kullanılır; tescilsiz markalar için ® sembolü kullanmak yasadışıdır.
• Trademark, tescil tarihinden itibaren 10 yıl geçerlidir ve her 10 yılda bir yenilenebilir.
• Bir trademark, şirketin bilançosunda soyut varlık (intangible asset) olarak kaydedilebilir.
• IPO, başvuruyu reddederse itiraz hakkı tanır; itiraz için ek ücret ödenir.
• Trademark koruması, marka tescilsiz iken yapılan kullanım süresi için geriye dönük işlemez.
• Nice Sınıflandırması'na göre yanlış sınıf seçimi, ileride koruma boşluklarına yol açar.
• Bir marka 5 yıl boyunca kullanılmazsa iptal davası açılabilir.
• Türkiye'deki TÜRKPATENT tescili, İngiltere'de geçerli değildir; ayrı başvuru gerekir.

Pratik Uygulama

Senaryo 1 – E-ticaret markası kuran Türk girişimci: Türkiye'den İngiltere'de limited şirket kurarak Amazon UK üzerinden ürün satan bir girişimci, kendi marka adını IPO'ya tescil ettirmek isteyebilir. Bu durumda şirket adına başvuru yapılır, başvuru ücreti şirketin banka hesabından ödenir ve fatura şirket adına düzenlenir. Bu masraf, şirketin Corporation Tax beyannamesinde ticari gider olarak gösterilebilir. E-ticaret ve Amazon FBA sürecini yönetenler için marka tescili, hesap askıya alma riskine karşı önemli bir koruma aracıdır.

Senaryo 2 – SaaS veya yazılım ürünü geliştiren şirket: Bir yazılım ürününü 42. sınıf (bilgisayar yazılımı ve teknoloji hizmetleri) altında tescil ettirmek isteyen şirket, bu sınıf için £170 öder. Ürün zamanla büyüyorsa ek sınıflar sonradan ayrı başvurularla eklenebilir.

Senaryo 3 – Danışmanlık firması: 35. sınıfta (iş danışmanlığı hizmetleri) tescil yaptıran bir limited şirket, logosunu ve şirket adını koruma altına alır. Yıllık muhasebe sürecinde bu ödeme, "professional fees" veya "legal and professional costs" kalemi altında gider olarak kayıt edilir.

Corporation Tax'ta Gider Olarak Düşme: HMRC kurallarına göre trademark tescil ücretleri, tamamen ticari amaçla yapılmışsa ve şirketin gelir elde etme faaliyetiyle doğrudan ilgiliyse gider olarak kabul edilir. Avukat veya marka vekili (trademark attorney) kullanılmışsa bu hizmet bedeli de aynı şekilde düşülebilir. Trademark, bilançoya soyut varlık olarak kaydedilirse amortismana tabi tutulabilir; bu durumda doğrudan gider yerine yıllık amortisman gideri hesaplanır. Muhasebecilerle bu iki yöntem arasındaki farkın netleştirilmesi önerilir. Vergi avantajları rehberimizde bu tür gider kalemlerinin genel çerçevesi açıklanmaktadır.

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantajlar

• Tescilli marka, İngiltere mahkemelerinde ihlal davası açma hakkı verir ve tescilsiz markaya göre çok daha güçlü hukuki koruma sağlar.
• Tescil, şirkete lisans geliri elde etme veya markayı üçüncü taraflara devretme imkânı tanır.
• Yatırımcılar ve bankalar açısından tescilli marka, şirketin somut bir fikri mülkiyet varlığına sahip olduğunu gösterir.
• Başvuru süreci tamamen online yapılabilir ve Türkiye'den yönetilebilir.
• Tescil masrafları, HMRC onaylı koşullar altında vergi matrahını doğrudan azaltır.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• IPO başvurusu reddedilirse ödenen ücret iade edilmez.
• Yanlış sınıf seçimi yapılırsa gerçekte kullanılan hizmetler koruma kapsamı dışında kalabilir.
• Trademark koruması yalnızca İngiltere sınırları içinde geçerlidir; Avrupa Birliği için EUIPO'ya ayrı başvuru gerekir.
• Tescil alınması, başkasının o markayı daha önce tescilsiz kullanmış olması durumunda tartışmalara yol açabilir.
• Trademark bir soyut varlık olarak kaydedilirse muhasebe yöntemi, doğrudan gider düşmekten farklıdır; yanlış kayıt HMRC denetiminde sorun yaratabilir.

Sık Yapılan Hatalar veya Yanlış Bilinenler

"Şirket adımı tescil ettirdim, marka koruması da var demektir." Bu yanlıştır. Companies House'a şirket adı tescil ettirmek, trademark koruması sağlamaz. İkisi birbirinden tamamen bağımsız süreçlerdir. Şirket adı tescili yalnızca o isimle başka bir şirketin kurulmasını engeller.

"Türkiye'deki TÜRKPATENT tescilim İngiltere'de de geçerli." Bu yanlıştır. Türkiye'de alınan marka tescili, İngiltere'de geçerli değildir. Brexit sonrasında EUIPO tescilleri de otomatik olarak İngiltere'yi kapsamaz; bunun için UK tescili gerekir.

"Trademark başvurusu yapar yapmaz markam korunmuş olur." Bu yanlıştır. Başvuru tarihi kayıt altına alınır ancak koruma yalnızca tescil tamamlandıktan sonra yürürlüğe girer. İtiraz sürecinde sonuç olumsuz çıkarsa koruma sağlanmaz.

"Tescil masraflarını her durumda Corporation Tax'tan düşebilirim." Bu tam doğru değildir. Masrafın ticari faaliyetle doğrudan ilgili olması gerekir. Kişisel markalar veya şirketle ilgisi olmayan tesciller gider olarak kabul edilmez. Ayrıca trademark soyut varlık olarak kaydedilirse gider düşme yöntemi değişir.

"Bir sınıf yeterli, tüm ürünlerimi korur." Bu yanlıştır. IPO tescili yalnızca seçilen sınıflar için geçerlidir. Farklı ürün veya hizmet kategorilerinde faaliyet gösteren şirketlerin birden fazla sınıfta başvuru yapması gerekir.

İngiltere'de trademark tescili süreci, başvurudan önce doğru marka araştırması yapılmasını ve uygun Nice sınıflarının belirlenmesini gerektirir. Vergi boyutuyla birlikte değerlendirildiğinde, bu sürecin hem hukuki hem mali açıdan dikkatli planlanması gerekir. BritGate üzerinden şirket kuruluşu veya muhasebe desteği alan müşteriler, bu tür ek süreçler için de profesyonel yönlendirme alabilir. Şirket kuruluşundan sonra marka tescilini planlayanlar için başvuru formu üzerinden bilgi talep edilebilir.